Korczak żywy to jego książki

„Z wnikliwej obserwacji doli i niedoli dziecięcej, z rozmów z małymi gazeciarzami, z obserwacji nocnej żebraniny, pracy w szpitaliku, powstają książki i artykuły"²⁸.

1898 r.

Pracę literacką rozpoczął od dramatu „Którędy”, wyróżnionego na konkursie „Kuriera Warszawskiego”

1901 r.

„Dzieci ulicy”

W książce tej opisuje przeżycia i rozterki dzieciństwa. Treść utworu wskazuje już na przyszłe zainteresowania autora.

1906 r.

„Dziecko salonu"
„Sukces powieści jest natychmiastowy, wiele się o niej mówi, pisze i dyskutuje...”²⁴
Zawarł w niej krytykę mieszczańskiej rodziny i jej metod wychowawczych. Książka ta przyniosła mu w owych czasach wielką sławę.

1910—1911 r.
„Jośki, Mośki i Srule" „Józki, Jaśki i Franki"

Książki te może czytać każdy, zarówno dziecko, jak i dorosły. Są to reportaże literackie z pobytu autora na koloniach letnich.
„Koloniom letnim zawdzięczam wiele. Tu po raz pierwszy spotkałem się z gromadą dzieci i w samodzielnej pracy poznałem abecadło praktyki wychowawczej"²⁵. W książkach tych zawarta jest świetna znajomość psychiki dziecięcej, pełen szacunku i zaufania stosunek pisarza do dziecka.

1912 r.

„Sława"
Książka opowiada o polskich dzieciach warszawskiego proletariatu.
„...Troje dzieci z warszawskiego podwórka, dzieci tragicznie zaplątanych w smutne, trudne i nieprzychylne życie dorosłych, postanawia dążyć do sławy..." ²⁶.

1914 r.

„Feralny tydzień"
Utwór powstał w pierwszym okresie pobytu autora w Domu Sierot.
„Jest to przejmująca wizja smutku i bezradności miernie uzdolnionego dziecka w rosyjskiej szkole i w mieszczańskim domu”²⁷.

1920—1921 r.

„Jak kochać dziecko”

„Pisałem tę książkę w lazarecie polowym, pod huk armat, w czasie wojny..."²⁸.
Wykłada w niej swoje zasady pedagogiczne. Wydana w ZSRR już w roku 1922.

1926 r.

„Bankructwo małego Dżeka"
„...świetna, pełna humoru powieść dla dzieci..."²⁹. Jest to historia perypetii amerykańskiego chłopca, który chce założyć w szkole spółdzielnię uczniowską. Ta „powieść amerykańska i finansowa" — jak ją żartobliwie nazywa autor — staje się ulubioną lekturą tysięcy dzieci. Tłumaczona na wiele języków.

1928 r.

„Król Maciuś pierwszy"
„Właśnie w tej opowieści o rządach i klęsce Króla Maciusia... wyraziły się najpiękniej nadzieje i rozczarowania Korczaka. Nie wierząc w odnowienie świata przez solidarną walkę mas pracujących, stworzył obraz powszechnej solidarności dzieci"³⁰.

„Przecież to największe szczęście żyć, pracować, walczyć, żeby lepiej było na świecie" (Król Maciuś Pierwszy) Jest to najsławniejsza książka Korczaka dla dzieci. Inscenizowana jako przedstawienie teatralne i widowisko baletowe. W Polsce Ludowej sfilmowana w r. 1958 przez Wandę Jakubowską z J. Wyrzykowskim w roli Maciusia. W r. 1961 w Szczecinie odsłonięte dla dzieci pomnik Króla Maciusia Pierwszego — dłuta M. Wettera.
Po książkę tę sięgają do dziś nie tylko dzieci. Sięgnij i TY

1929 r.

„Prawo dziecka do szacunku"

„Dzieci — nie przelotnie spotkany znajomek, którego można minąć w pośpiechu, którego zbyć łatwo uśmiechem i pozdro­wieniem..."
(J. Korczak: Prawo dziecka do szacunku)

1930 r.

„Prawidła życia"
Pedagogika dla dzieci i dorosłych.

1931 r.

„Król Maciuś na wyspie bezludnej"
Książka powstała na skutek kierowanych do autora żądań młodych czytelników o dalszy ciąg „Króla Maciusia Pierwszego".

1934 r.

„Kajtuś czarodziej"
„Zanim zacząłem pisać opowieść o Kajtusiu, rozmawiałem z chłopcami o czarach, z dziewczynkami o wróżbach... Chciałem, aby książka była ciekawa" ³¹.

1937 r.

„Uparty chłopiec"
Opowieść o młodych latach Ludwika Pasteura. Książka dla starszych dzieci.

1939 r.

„Pedagogika żartobliwa"

Ostatni utwór pisarza.

1942 r.

„Pamiętnik"

Spisany w warszawskim getcie w okresie od maja do sierpnia. Pamiętnik ten jest wstrząsającym obrachunkiem życia, do­kumentem epoki.

„Pamięć, którą pozostawił po sobie „Stary Doktor", i książki, w których żyją dzieci myślące, cierpiące i buntujące się przeciwko złu, szukające dobra i sprawiedliwości, stanowią trwałe pozycje w naszym życiu społecznym i w naszym piśmiennictwie"³².

Źródła cytatów

26, 27, 29 — H. Mortkowicz--Olczakowa: Janusz Korczak. W-wa 1966 s. 106, 107, 119;

32 — [Bart]: O Januszu Korczaku, pisarzu, który kochał dzieci. „Poradnik Bibliotekarza" 1962 nr 9 s. 270—275;

24, 25, 28, 30, 31 — M. Jaworski: Janusz Korczak. W-wa 1973 s. 79, 41, 63, 85, 91;